De provincie voert regie op de woningbouwopgave en hiervoor maken we keuzes. Omdat we voldoende plannen hebben, zetten we in op het realiseren van deze 2300 vastgestelde woningbouwplannen. Ook zorgen we dat er voldoende sociale en betaalbare woningbouw in de programmering is opgenomen. Met het Programma Realisatie Woningbouw helpen we gemeenten bij de vertaalslag van zachte woningbouwplannen naar harde omgevingsplannen. Vanuit dit programma bieden woningbouwversnellers, gebiedsontwikkelaars, regio accounthouders en experts hulp aan gemeenten om de woningbouw te realiseren. We helpen belemmeringen weg te nemen en kansen te benutten.  

Als provincie dragen we bij aan de huisvesting van groepen mensen die daarbij de meeste hulp nodig hebben. Denk aan asielzoekers, vergunninghouders, arbeidsmigranten, maar ook senioren, zorgbehoeftigen of studenten en jongeren. Vanuit Provinciale Staten en door de verwachte invoering van de Wet Regie is de verwachting dat blijvend of toenemend aandacht gevraagd wordt voor de specifieke aandachtsgroepen. 
In meerdere Zuid-Hollandse gemeenten is er een grote achterstand bij het opvangen van vergunninghouders. Vier gemeenten hebben tot 1 april 2027 om de achterstanden in te lopen, anders neemt de provincie hun huisvestingstaak voor vergunninghouders over. 
 

Met de (ontwerp) Nota Ruimte heeft het Rijk ingezet op een vijftal onderscheidende ontwikkelstrategieën voor de ruimtelijke ordening in Nederland: het VISTA-model. Voor Zuid-Holland geldt dat een groot deel van de provincie, de Zuidelijke Randstad, is aangewezen als gebied om te Transformeren (T). Een ander – meer landelijk – gebied is aangewezen om te Versterken (V). GS hebben in hun zienswijze op de ontwerp Nota Ruimte aangegeven dat de VISTA-strategie een kans is om de grote potentie van onze regio beter te benutten. Daarbij is aangegeven dat er duidelijke nationale en provinciale keuzes nodig zijn om de economie en de leefomgeving van Zuid-Holland te transformeren en revitaliseren. Ook hebben GS aangegeven dat de provincie, samen met het Rijk en gesteund door alle partners in onze regio, in de komende periode aan de slag moet met de gezamenlijke invulling en concretisering van VISTA voor Zuid-Holland. Deze actie is ook opgenomen als afspraak in het Ruimtelijk Arrangement, dat tijdens het BOL 2025 is vastgesteld. 

Het is belangrijk om aan de slag te gaan met het invullen van VISTA. Zo signaleert de Nota Ruimte dat de achterblijvende economische dynamiek en stapeling van sociale en fysieke opgaven vraagt om het transformeren van het ruimtelijk-economisch systeem in de Zuidelijke Randstad. ‘Hoewel deze regio tot het hoogstedelijk kerngebied van ons land behoort, zijn de opgaven heel anders dan in de regio’s Amsterdam, Utrecht en Eindhoven. Bestaande woonmilieus, werkgebieden en infrastructuur sluiten onvoldoende aan bij de ruimtelijke condities van de eenentwinstige-eeuwse samenleving en economie. Tegelijkertijd is de druk op de ruimte hier blijvend zeer hoog. De Zuidelijke Randstad heeft ook voor de lange termijn grote potentie. Maar om die te benutten is een ingrijpende herstructurering en herontwikkeling nodig, zodat deze regio kan doorgroeien en weer functioneert op het niveau dat past bij de status van de grootste metropoolregio van ons land.’

Het Rijk werkt op dit moment aan de uitvoeringsstrategie van de Nota Ruimte. Volgens de huidige planning van het Rijk is de verwachting dat deze uitvoeringsstrategie na de zomerperiode wordt afgerond en uiteindelijk, samen met de definitieve Nota Ruimte, wordt vastgesteld. Onze provinciale inzet is om in deze uitvoeringsstrategie een passage op te laten nemen die beschrijft hoe we gezamenlijk invulling gaan geven aan het uitwerken van VISTA.

We doen al veel om de transformatie- en versterkingsopgaven aan te pakken, bijvoorbeeld binnen Rijk-regio trajecten zoals de NOVEX-gebieden, de gebiedsgerichte uitwerking van de ruimtelijke koers, Regiodeals en sectorale opgaven op het gebied van o.a. wonen, economie, natuur, klimaat, energie, mobiliteit, circulariteit, etc.. In het Ruimtelijke Arrangement is ook afgesproken dat gezamenlijk verkend wordt hoe verschillende lange termijn regionale investeringsagenda’s (zoals NLPV, regiodeals, onderwijs, zorg) meer in samenhang en vanuit een brede welvaartsperspectief gebundeld kunnen worden. Dat sluit aan bij de provinciale agenda brede welvaart. Ondanks dat we al veel doen zien we dat onze eigen provinciale aanpak, maar ook de aanpak van het Rijk en onze partners in de regio’s nog te verkokerd is. Ook hanteren veel van bovengenoemde processen een beperkte tijdshorizon, terwijl keuzes die vandaag gemaakt worden nog decennialang doorwerken. Het is dan ook van belang dat we (1) de integrale benadering van onze aanpak versterken door (integrale en sectorale) programma’s en projecten beter aan elkaar te verbinden en (2) keuzes en oplossingen die op korte termijn genomen moeten worden weten te verbinden aan structurele opgaven en scenario’s voor de lange termijn. We zien hierbij een belangrijke rol weggelegd voor de provincie als schakel tussen Rijk en regio, gebiedsregisseur en vanwege onze betrokkenheid bij al de genoemde transformatieopgaven. De provincie heeft dit eerder gedaan (2005) door via het Atelier Zuidvleugel te investeren in de pijlers voor regionale sleutelprojecten. Dat waren toen bereikbarheidsinvesteringen vanuit het rijk (de grote NS stations en de HSL) en de regio (kleinere stations en HOV), die optimaal samen konden komen met investeringen in woningbouw en verstedelijking in het programma Stedenbaan. Dat programma heeft geleid tot concrete investeringen in ruimtelijke ontwikkeling en openbaar vervoer, zoals via het gebiedsgerichte bereikbaarheidsprogramma Mobiliteit en Verstedelijking (MoVe). Dit kan als inspiratie dienen voor de nu uit te werken VISTA-aanpak voor Zuid-Holland. Deze uitwerking vindt stapsgewijs plaats, waarvoor vanuit de provincie capaciteitsinzet en middelen de komende jaren middelen benodigd zijn, naast inzet vanuit andere partijen. Een eerste beeld van de omvang daarvan wordt de komende maanden verwacht.